Sağlık Köşesi

Bağışıklık sistemi; vücudun savunma sistemidir ve virüs vücuda girdiği zaman virüse karşı bağışıklık sistemi bizi korur. Ne kadar güçlü bir bağışıklık sisteminiz var ise virüslere karşı o kadar dayanıklı olursunuz. Bu günlerde Coronavirüs her ne kadar ilk aklımıza gelen virüs olsa da, tüm virüslere karşı en temel korunma yöntemi bağışıklık sistemimizi kuvvetlendirmektir.

Sağlıklı beslenme bağışıklık sistemini desteklemenin en temel öğelerinden biridir. Beslenme; özellikle vitamin ve mineral yönünden zengin besinlerle desteklenmeli; çeşitli beslenmeye dikkat edilmelidir.

Bu noktada virüslere karşı bağışıklık sistemimizi kuvvetlendiren bu vitamin ve minerallerin faydalarını, hangi besinler tarafından ihtiva edildiklerini sıralayalım.

A vitamini: Cilt, solunum yolu, bağırsak hücrelerinin yapısını korur.

• Yağlı balık, yumurta sarısı, peynir, fındık gibi kuruyemişlerde, tam tahıllı ürünlerde ve kuru baklagillerde (nohut, fasulye, kırmızı mercimek, bezelye, barbunya vb.)
• Ayrıca sebzeler de A vitaminin en önemli öncül maddesi olan. beta-karoten içerirler. Bunlar; yeşil sebzeler, kabak, havuç gibi sarı ve turuncu sebzelerdir.

B vitamini: B grubu vitaminler bağışıklığı destekleyici rol oynar.

• Özellikle tam taneli tahıllar, kuru baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, fındık gibi kuruyemişler, balık, tavuk, ette bulunur.

C ve E vitaminleri: Enfeksiyon sırasında hücre ve dokulara hasar veren serbest radikallere karşı hücreleri korurlar.

• C vitamini kaynakları; portakal, limon, çilek, kivi, brokoli, domates, kırmızı biberde bulunur.
• E vitamini kaynakları; fındık gibi kuruyemişler, yeşil yapraklı sebzeler ve yağlarda bulunur.

D vitamini: Güçlü bir bağışıklık sistemi için önemlidir.

• D vitamini kaynağı güneştir ve her gün 15-20 dk el yüz kol ve bacakları güneşe maruz bırakmak gerekir. Bu imkân yok ise doktor önerisiyle takviye kullanmak gerekebilir.

Demir, çinko, selenyum : Bu minerallerde bağışıklık hücrelerinin sayısının artması için önemlidir.

• Et, tavuk, balık, kuru baklagiller, tam taneli tahıllar, kuruyemişler en kaliteli kaynaklardır.

Coronavirüs ile ilgili genel sağlık önerilerine uymak bağışıklık sistemini güçlü tutmak için yapılacak en önemli adımdır. Ancak bu tedbirler yanında tüm vitamin ve minareler ile vücudumuzun bağışıklık sistemini güçlendirecek düzenli bir beslenme planı düzenlenerek takip edilmelidir. Unutulmamalıdır ki vücudumuzun dengesi için tüm vitamin ve minerallerden ihtiyaç miktarı kadar alınmalıdır. Bu nedenle bağışık sistemimizi kuvvetlendirmek maksadıyla doğal beslenmeyi kullanmak önemlidir. Uzman görüşü alınmadan takviye kullanımı yapılması istenmeyen sonuçlara sebebiyet verebilir. Bunun dışında bazı etkenler şunlardır:

• Günlük 2-3 litre arası su tüketilmelidir.
• Sigara içilmemelidir.
• Meyve-sebze-tam taneli ürünlerle beslenilmelidir.
• Gerekiyorsa doktor önerisiyle multivitamin takviyesi alınmalıdır
• Düzenli egzersiz yapılmalıdır.
• Stres seviyesi azaltılmalıdır.
• Probiyotik desteği alınabilir.
• Omega-3 takviyesi kullanılabilir.
• Fazla kilo verilmelidir.
• Yüksek kan basıncı düşürülmelidir.
• Alkol tüketilmemelidir.
• Yeterli uyku uyumaya dikkat edilmelidir. (6-8 saat arası)
• Eller sık sık yıkanmalı, yüz ile temas ettirilmemelidir.

Koronavirüs pandemisi nedeniyle tüm dünyada virüsün yayılmasını engellemek amacı ile minimal temas, evden çıkmama gibi tedbirler alındığını biliyoruz. Peki ya cinsel hayat, cinsel perhize mi girmek lazım? Bu konuyu gözden geçirmekte fayda var;

COVID-19 enfekte öksüren aksıran kişi ile yaklaşık 2 metre altında bir mesafede temas ile geçebiliyor. Virüs direkt olarak mukoza ve tükürük teması ile de geçebiliyor.

Koronavirüs ile ilgili çözülemeyen birçok konu bulunmaktadır. Virüsün enfekte kişinin feçesinde yani dışkısında tespit edilebildiğini biliyoruz. Ancak koronavirüs ejekülatta yani semende ve vajinal sıvıda ise tespit edilememiş yani bulunmuyor.

Koranavirüs mastürbasyonla yeni kendi kendine tatmin yolu ile geçmez. Yine de öncesinde ve sonrasında en az 20 saniye süreyle elleri yıkamakta fayda var.

En güvenli seks partneri birlikte yaşadığınız eşiniz veya partnerinizdir. Birlikte yaşadığınız kişi ile yakın temastan kaçınmayınız. COVID-19 un yayılmasını önlemek için en ideal ortam eşinizle birlikte yaratacağınız küçük bir doğal çevre oluşturmaktır.

Bu dönemde çok eşli cinsel yaşam, internet ortamından bulunan daha önce tanımadığınız yabancı biri ile temastan özellikle kaçınılmalıdır.

COVID-19 özellikle öpücük ile geçmektedir. Yaratacağınız küçük doğal çevre dışında biri ile öpüşmekten kesinlikle kaçınınız. Virüsün dışkıda bulunması nedeniyle anal sekse özellikle dikkat edilmelidir. Kondom ve dental bariyer dışkı ve tükürük yoluyla bulaşmayı önlemde etkili olabilir.
Öncesinde ve sonrasında sabunla en az 20 saniye ellerin yıkanması her zaman olduğundan daha da önemlidir. Seks sırasında kullanılan çamaşırlar ve varsa aletler sıcak suda yıkanmalıdır. Pornografi veya sohbet amaçlı ortak kullanılan dizüstü bilgisayar ekranları veya akıllı telefon ekranları özenle temizlenmelidir.
Siz veya partnerinizde ateş, öksürük, boğaz ağrısı, nefes darlığı gibi belirtiler başlarsa seks ve öpüşmekten kaçınınız. Eşinizde veya sizde diyabet, KOAH, kanser gibi bağışıklık sistemini zayıflatan kronik hastalıklar varsa bu dönemde seksten kaçınmanız yararlı olacaktır.

Sadece koronavirüs değil HIV ve diğer cinsel yolla bulaşan hastalıklardan ve istemeyen gebeliklerden korunmak için kondom kullanmayı alışkanlık haline getiriniz.

Prof. Dr. Serkan Deveci
Üroloji Uzmanı

Anal fistüllerde kendi kendine iyileşme gibi bir durum söz konusu değilidir. Bu düşünce ancak hastaya zaman kaybettirip durumun kötüleşmesine yol açacaktır. Ayrıca ilerlemiş fistül oluşumunun o bölgede cilt kanserini tetiklediği de ileri sürülmektedir.

Anal fistülün tedavisi cerrahidir. Antibiyotik tedavisi ancak destek amaçlı kullanılabilir, iyileştirici etkisi yoktur. Fistülün cerrahi tedavisinde fistül traktı denilen içinde iltihap bulunan bu uzun kanalın açılması ve kazınması işlemi gerçekleştirilir. Bu işlem sırasında anal sfinkterler de etkilenecektir. Bu etkilenmenin büyüklüğü, cerrahın deneyimi ve bilgisi ile ilişkilidir.

Fistül tedavi edilmezse ne olur?

Fistül bu durumda, yıllar içinde dallanıp budaklanarak gelişmeye ve yayılmaya devam eder, tedavi gittikçe zorlaşır. Bölgede sürekli devam eden iltihabi süreç, kanserleşmeye kadar gidebilir. Sürekli iltihaplı akıntı olması nedeniyle de, anüs civarında mantar gelişir, anal bölgede sürekli kaşıntı olur.

Anal Fistül Nedir?

Anal fistül makat iç yüzü ile makatın dışındaki cilt arasında iltihaplı kanal şeklinde anormal bir bağlantıdır.Tek bir kanal şeklinde olabileceği gibi ağaç dalı şeklinde birkaç kanaldan oluşabilir. Köstebeğin toprak altında yaptığı yolları da andırır. Ancak burada bu yolların geçtiği yerler çok önemlidir, çünkü bu bölgede fonksiyonları açısından insan yaşamında çok önemli kaslar vardır. Fistül bir kere meydana gelmişse, artık sürekli iltihap akacak demektir. Kendiliğinden düzelmesi çok nadirdir, mutlaka tedavi gerektirir.

Anal fistül sebepleri nelerdir?

Makat fistülü ve apsesinin en önemli sebebi anüsteki cilt altında ve adeleler arasındaki bezlerin iltihaplanmasıdır. Makat fistülü sebepleri şöyle sıralanabilir:

Akut ishal atağı, Yabancı cisim yada sert dışkılamanın yaptığı travmalar, İltihaplı anal fissürler, İltihaplanan anal hematomlar, Bağırsak  parazitleri, Makattaki kıl kurtları, Crohn hastalığı, Ülseratif kolit, Tüberküloz, Bağırsak mantarları, Kanserler, Karın içi alt bölge iltihapları, Ciddi genital enfeksiyonlar

Anal fistül belirtileri nelerdir?

·         Makatta ve çevresinde ağrı, şişkinlik

·         Makatta kaşıntı ve yanma

·         Oturmakta güçlük

·         Makatta kızarıklık

·         Makattan dolgunluk hissi

·         Makat çevresinde kötü kokulu ve ya kanlı akıntı

·         İç çamaşırda kirlenme

·         Ateş

·         Ağrılı idrar yapma

·         Kabızlık

Fistül teşhisi nasıl konur?

Teşhis için muayene çoğunlukla yeterli olacaktır. Akıntının kesildiği zamanlarda veya fistül deliğinin makatın içinde kaldığı hastalarda bazı görüntüleme tetkikleri yapmak gerekebilir. Hastalığın yaygınlığı, fistül yolunun nereye gittiği, içerde bir apse odağı olup olmadığı yada başka bir hastalık sebebiyle fistül olup olmadığını belirlemek için MR ve kolonoskopi gibi bazı tetkikler yapılabilir. Eğer basit fistül ise, kolonoskopi yapılmayabilir. Ama tekrarlamış fistül ise veya altta yatan başka bir hastalık olduğundan endişe ediyorsak kolonoskopi yaptırmak yararlıdır.

Fistül Tedavi Yöntemleri

Anal fistüllerde kendi kendine iyileşme gibi bir durum söz konusu değilidr. Bu düşünce ancak hastaya zaman kaybettirip durumun kötüleşmesine yol açacaktır. Ayrıca ilerlemiş fistül oluşumunun o bölgede cilt kanserini tetiklediği de ileri sürülmektedir.

Anal fistülün tedavisi için mutlaka müdahale gerekmektedir bu müdahale cerrahi yada lasar ile yapılabilmektedir. Antibiyotik tedavisi ancak destek amaçlı kullanılabilir, iyileştirici etkisi yoktur.

Cerrahi Tedavi

Fistülün cerrahi tedavisinde fistül traktı denilen içinde iltihap bulunan bu uzun kanalın açılması ve kazınması işlemi gerçekleştirilir. Bu işlem sırasında anal sfinkterler de etkilenecektir. Bu etkilenmenin büyüklüğü, cerrahın deneyimi ve bilgisi ile ilişkilidir.

Ameliyat sırasında, anestezi altındaki hastanın makatı ekartör ile açıldıktan sonra, fistülün deriye yakın dış ağzından oksijenli su verilerek makatın iç ağzının yeri doğrulanır. Stile adı verilen özel metal tel yardımı ile de fistül traktının seyri belirlenir. Ardından ameliyat sonrası etkilenecek kas miktarı tahmin edilir ve ameliyat gerçekleştirilir.

Fistülün çok uzun olduğu durumlarda mukoza ilerletme flepleri, geç fistülotomi ve seton uygulaması gibi daha komplike cerrahi işlemler yapılabilir.

ÇOCUKLARDA  DİŞ PROBLEMLERİNE YOL AÇAN FAKTÖRLER

Biberon çürüğü

Bebeklerde bazen dişlerin üzerinde sürer sürmez kahverengi lekeler oluştuğu ya da bu dişlerin kırılıp döküldüğü gözlenir. Aslında bu lekeler diş çürükleridir ve dişler de çürük nedeniyle kırılır. Bu kadar erken bir dönemde çürük oluşmasının nedeni de biberon çürüğü adı verilen çürüklerdir. Bebek beslenmesinde en önemli besin olan anne sütü ya da inek sütü doğal olarak şeker içerir. Gece yatmadan önce yada uyku sırasında bebek anne sütü ya da biberon emerse süt ağızda birikerek mikropların dişleri çürütmesi için elverişli bir ortam oluşturur. Bu nedenle özellikle gece beslenmesi sonrası dişlerin temizliğine özen gösterilmelidir. Bebeklerde meydana gelen çürüklerin tedavisi çok güç olduğundan, koruyucu önlemlerin erken dönemde alınması gerekir.Bebeğini gece ağzında biberonla uyuma alışkanlığını önlenmeli. Biberondaki süte şeker, bal pekmez gibi tatlandırıcılar ilave edilmemeli . Bebek beslendikten sonra mutlaka su içirilmeli. Biberonun yanı sıra ,emziklerin  bal, pekmez, reçel gibi tatlandırıcılara batırılarak verilmesi de biberon çürüklerinin başka bir nedenidir. Dişler çıktıktan sonra  oyalanmak amacıyla bebeğin eline verilen karbohidratlı-şekerli gıdalar da diş çürüklerine neden olur. Çocuğu bu tür gıdaların yerine elma, havuç gibi besin değeri yüksek; diş temizliğine yardımcı gıdalara yönlendirmek gerekir.Biberon çürüğü görülen dişler tedavi edilmezse ağrı yapar ve iltihaplanır. İltihaplı ya da ağrıyan dişler bebeğin huzursuzlanmasına ve beslenme düzeninin bozulmasına neden olur. İltihap alttan gelecek kalıcı dişler de etkileyip şekillerinin bozuk olmasına yol açar. Bu dişler çekilmek zorunda kalırsa çocukta konuşma problemleri ortaya çıkabilir.

Parmak Emme                                                 

Parmak emme küçük yaşlarda sık görülen bir alışkanlıktır. Genellikle dört yaşına kadar kendiliğinden ortadan kalkar. Bu alışkanlığın daimi  dişlerin çıktığı yaşlarda da sürmesi, bu dişlerde ve damakta yapısal bozukluklara yol açar. Bu bozuklukların nedeni parmağın ön dişlere ve damağa uyguladığı başınçtır. Alışkanlıktan vazgeçirmek için  ;çocuk baskı altına alınmadan cesaretlendirilerek, ödüllendirilerek pozitif yönlendirilmelidir. Eğer her şeye rağmen 6 yaşına kadar alışkanlık kırılamamışsa diş hekimine başvurularak profesyonel yardım alınması gereklidir.

Tırnak yemek, kalem ısırmak

Tırnak yemek ya da herhangi bir şeyi ısırıp kemirmeye çalışmak, tırnaklarda olduğu kadar dişlerde de şekil ve pozisyon bozukluklarına, hatta aşınmalara sebep olabiliyor.

Fazla şekerli gıdalar

Çok fazla şekerli ve rafine gıdalarla beslenmek ağız içindeki asit seviyesini arttırarak çürük riskini oldukça yükseltiyor. Şekerli ve çokça işlemden geçmiş paketli gıdalar diş yüzeylerine kolaylıkla yapışıyor ve çok zor temizleniyor

Dişleri sert cisimlerle temasa zorlamak

 Şişe kapaklarını açmak, iplik koparmak, çivi taşımak,, yemiş kabuklarını kırmak, çok fazla çekirdek yemek, buz ısırmak… Dişleri sert cisimlerle sürekli temasa zorlamak öncelikle mine tabakasında aşınmalara, çatlaklara, ciddi kırıklara, hatta diş kayıplarına varan sıkıntılı durumlara yol açabiliyor.

Asitli içecekler

Asitli içecekler mine tabakasını yumuşatıyor ve içerdikleri aşırı miktarda şeker nedeniyle ağız içinde çürük oluşumu için en uygun şartları sağlıyor. Bu nedenle asitli içecekler yerine asitsiz ve şeker ilavesiz meyve suları veya süt benzeri doğal içecekler tercih edilmeli.

Diş Gıcırdatma

Stress, agresif, takıntı veya sıkılgan kişilik yapıları ve ;anne-babası diş gıcırdatan çocuklar bu alışkanlığa daha eğilimlidir.Diş gıcırdatma  dişlerde aşınma , yüz kaslarında ağrı , dişlerde sallanma ve hassasiyet sebebiyet verir.

Tedavisinde ; öncelikle psikolojik açıdan diş gıcırdatmaya yol açan faktörler ortadan kaldırılmaya çalışılır.Bu başarılamaz ise , hastaya takıp çıkartılabilen bir gece plağı yapılır.

Bacağımızda ki yüzeysel toplardamarların genişlemesi, uzaması ve kıvrımlı bir görünüm alıp ciltten kabarık hale gelmesine varis denilmektedir.Sağlıklı bacak toplardamarları kanın kalbe dönüşüne yardımcı olmak için açılan ve kapanan kapaklara sahiptir. Kapaklarda hasar meydana gelmesiyle, kanın kalbe geri götürme fonksiyonu kısmen yitirilir. Bunun sonucunda oluşan göllenmeyle, toplardamarlar kıvrımlaşarak şişer ve ciltten kabarık bir hale gelir. İşte kabarık hale gelen bu oluşuma varis denir.

Bu durumun bacak iç kısımlarındaki derin venlerde olması ise derin venöz yetmezlik (iç varis) olarak bilinir. Varis hastalığının bulguları; genişlemiş damarlar, bacaklarda ağrı ve şişlik, bacaklarda ağırlık ve yorgunluk hissi, deri renginde değişme ve yaralar.
Varis, toplumda yaşı 20 ila 70 arasındaki insanların  % 50’sinde bulunmaktadır. yaş ilerledikçe varis görülme riski artmaktadır. Kadınlarda görülme riski daha fazladır. Yaş, Cinsiyet, Sık hamilelik, Obezite, Aile öyküsü, Ayakta durulan meslekler birçok faktör venöz yetmezlik hastalığının varlığına katkıda bulunur.

Varis hastalığının tipleri nelerdir?

Derin venöz yetmezlik: Halk arasında ‘iç varis’ olarak bilinir. Bacağın en iç kısmında kemiğe yakın giden ana toplardamarlarda, kanın geriye doğru bacağa kaçması  sonucu bacakta şişme ve ağrılar görülür. İlerleyen zamanla birlikte ayak bileği çevresindeki ciltte kalınlaşma, renk koyulaşması ve yaralar görülebilir.
Bacaklardaki yüzeyel toplardamarlarda kanın kalbe doğru değil de, geriye ayağa doğru gitmesi sonucu  damarlarda genişleme, ciltten kabarıklaşma ve kıvrımlılaşma oluşturmasıdır.

Kılcal varisler:Cilt üzerinde ince, genellikle mor veya kırmızı renklerde görülen toplardamar genişlemeleridir. Derin veya yüzeyel toplardamarlarda yetmezlikle birlikte olabileceği gibi, sadece cilt seviyesinde de bulunabilirler. .

Varis Hastalığının Derecelendirilmesi

• Derece 1: 1-3 mm çapında ince varisler
• Derece 2: Çapı 4 mm üzerinde olan gerçek varisler
• Derece 3: Bacakta şişlik
• Derece 4: Ciltte kahverengi-siyah değişiklikler
• Derece 5: Cilt değişiklikleri ve ayak bileği çevresinde iyileşmiş yara
• Derece 6: Açık yara olması (hemen daima ayak bileği içi tarafında)

Varis ve Tedavi Yöntemleri

Variclose yöntemi varis ameliyatları için geliştirilmiş en pratik yöntemlerden biridir. Bu sistemin daha önceden kullanılan kapalı ameliyat sistemlerine göre pek çok üstünlüğü bulunmaktadır. Bu sistemde; lazer ve radyofrekans yöntemindeki gibi ısı enerjisi kullanılmadığından doku yanığı, cilt yanığı gibi komplikasyonlar oluşmaz. Bu sistemde tek bir iğne girişi kullanılmaktadır. Bu sayede hastaya işlem sırasında anestezi yapılmasına gerek kalmadan 10 dakika içerisinde işlem gerçekleştirilir. Hastalar günlük rutinlerini bozmadan tedavi olup yaşantılarına geri dönebilirler.

Hastaya tedavide konfor sağlıyor

• Genel ya da spinal anestezi gerektirmez.
• Teknik olarak laser ve radyofrekans sisteminden daha kolay uygulanır.
• Laser ve radyofrekansta oluşan ısıya bağlı deri, sinir hasarı ve uyuşma riskini tamamen ortadan kaldırır.
• Varis tedavisinde mükemmel sonuçlar sağlar.
• Hasta aynı gün işine ve günlük hayatına geri dönebilir.
• Tedavi sonrası deride leke ya da iz bırakmaz.
• Hasta işlem bittikten 30 dakika sonra ayağa kalkabilmektedir.
• Hasta anesteziye maruz kalmadan 10 dakika içinde işlem sona ermektedir.
• İşlem yapılan damar bölgesinde kalıcı olarak sertlik ve germe hissi olmaz.

Damar Içi Lazer Uygulaması: İşlem sırasında öncelikle bir iğne ile damarın içine girilmektedir. Ardından Dopplerultrason cihazı kılavuzluğunda öncü tel damarda uygun yere yerleştirilmektedir. Ardından lazer  ışığı ile damarın içten tıkanması sağlanmaktadır.
Bu yöntem önemli avantajlara sahiptir. Öncelikle lokal anestezi altında yapılabilmektedir. İşlem ortalama 30 dakika-1 saat sürmekte, hasta 1-2 saat dinlendikten sonra yürüyerek evine gönderilmektedir. İşlem sonrası hareketlerinde herhangi bir kısıtlama gerekmemektedir.hasta 2-3 hafta varis çorabı giymelidir.
ABD ve Avrupa da her yıl onbinlerce hasta bu yöntemle tedavi edilmektedir.başarı oranı %95-%98 dir. işlem sonrası %20 hastada morarma,damarın seyri boyunda sertlik meydana gelebilir.kısa bir süre içinde genellikle düzelir 

Damar İçi Radyofrekans:Yüksek frekanslı radyodalgalarını,damar içine yerleştirilmiş bir katetere göndererek damarın yüksek ısı ile içerden yakılması prensibine dayanır.bu yöntemle damar ısınır,büzüşür ve sonuçta kapanır.
bu işlemde lazer gibi lokal anestezi altında uygulanabilmektdir.iğne ile damara girilir.doppler ultrason eşliğinde kateter damarda ilerletilir.ve damar ısı ile tıkanırtaraftan da kateter yavaşça çekilir. Radyofrekans yönteminin yeni kateterlerinde her 7 cm için 20sn süre ile enerji verilerek kateter aşağı doğru çekilir. Bu sayede işlem 3-5 dakika sürer.toplam işlem süresi 30dk-1 saat arasıdır.sonrasında hasta1-2 saat dinlendikten sonra evine gitmektedir.
lazere göre başarı oranı daha yüksektir %98.-100.lazere göre daha az morarma ve ağrı görülmektedir.

Konservatif Tedavi: İlaç ve kompresyon tedavisini içerir. Varis hastalığını iyileştirmez fakat ilerlemesini durdurur ve yakınmaları azaltır.

Yüzeyel Lazer: 1 mm ve daha küçük varisler için epilasyon gibi dışardan lazer ışını ile kılcal damarın yakılması işlemidir. Cildin dışından verilen lazer ışınları ile çapı 1 mm altında olan toplardamar genişlemeleri yok edilebilir. Ancak daha geniş çaplı damarlar cilt dışından lazer ile tedavi edilmemelidir. Damarı kapatmak için gereken yüksek enerji ciltte yanıklara, renk değişikliğine ve parşömen gibi değişikliklere yol açabilir. 

Skleroterapi (iğne tedavisi): Bacaktaki varislerin içine çok ince iğneler ile bir madde verilerek toplardamarın tıkanmasıdır.enjeksiyon yerinde hafif bir ağrı olabilir.anestezi ve cerrahi gerektirmez. Orta ve büyük çaplı damarlarda başarı şansı düşük olduğundan önerilmemektedir. Çapı 1-3 mm civarında olan varislerde kullanılabilir.işlemden sonra 2 gün elastic bandajla bacak sarılır.sonrasında 2-4 hafta varis çorabı giyilir.

Etki Mekanizması: Damar iç yüzeyindeki hücre tabakasını tahriş ederek bir çeşit iltihabi reaksiyon başlatarak damarın kapanmasını sağlar.

Yan Etkiler:İlaca karşı allerjik reaksiyon görülebilir.kanın ya da ilacın damar dışına kaçması sonucu ağrılı kızarıklık olabilir.sonrasında bazen koyu bir renk değişikliği kalabilir.bazen renk değişikliği yıllar sonra kaybolabilir.
Bir diğer sorun nadir de olsa damar içinde pıhtı olabilir.kaybolması zaman alabilir. Başarı oranı:%70-90 dır.bazen etkinliği haftalar sonra görülebilir

Köpük Skleroterapisi:Klasik olarak kullanılan ilac havayla karıştırılarak köpüklü ilaç elde edilir.bu sayede ilacın damar yüzeyiyle daha uzun sure teması sağlanır.ve ilacın etkinliği artar.ayrıca daha az ilaç kullanıldığı için daha güvenilirdir.
Işlemden sonra skleroterapide olduğu gibi bacak 2 gün elastic bandajla sarılır.sonras varis çorabı giydirilir. Yan etkiler, yapılan damarda veya daha derin damarlarda pıtı oluşması,renkdeğişikliği,bazen yara oluşması,morluk, ağrıdır.

Ameliyat:

Burada amaç dıştan görülen varislerin çıkartılmasının yanı sıra toplardamarların içinde yüksek basınca yol açan ve hemen daima kasık bölgesindeki kapakçıkların yol açtığı yetersizliğin giderilmesidir. Belden uyuşturalarak veya genel anestezi altında kasık ve diz altı bölgede küçük kesiler yapılır.kesilerdenierletilen özel bir tel ile hasta damar çıkarılır.bacak üzerinde görünen başka varisler varsa yapılan milimetrik kesilerden özel bir kanca ile damar dışarı çıkarılır.kesilen alanlar özel bantlarla ypıştırıldıktan sonar bacak elastic bandaja alınır.1 gün sonra elastic bandaj açılarak varis çorabı giydirilir.

Komplikasyonlar:Anesteziye bağlı komplikasyonlar olabileceği gibi ameliyata bağlı da olabilir.kanama,enfeksiyon,morluk,ağrı,ayak bileği ve diz çevresinde his kaybı,tekrar varis çıkması  .

Varis ülseri ve kök hücre tedavisi:

Venöz ülser, bacak toplardamarlarındaki yetmezlik nedeniyle genellikle ayak bileği çevresi ve bacakta açılan yaradır. Halk arasında varis yarası olarak da bilinmektedir. Tedavisi zor ve zaman almaktadır.eskidenhiperbarik oksijen ile uzun süren tedavinin yerini kök hücre tedavisi ile kısaltmış bulunmaktayız.
Hastadan alınan kan özel bir yöntemle ayrıştırılır.kök hücreden zengin olan kısım yaralı bölgeye uygulanır.böylece yara iyileşme hızı 5 kat artar.ayrıca o bölgedeki kan akımı da artar.
Tedavi sırasında hastanede yatmaya gerek yoktur.işlem birkaç seans tekrarlanır.

Gözlerimiz nasıl çalışır; 

Gözlerimiz etrafında olup bitenle ilgili pek çok bilgiyi alır beyine gönderdiği sinyaller sayesinde şekilleri,renkleri,dokuları ve hareketi görürsünüz.  

Nasıl Görürüz;

• Nesnelerin üzerinden yansıyan ışık gözlere düz bir hat halinde ulaşır.
• Işık korneadan,pupilladan ve göz merceğinden geçer.
• Kornea ve göz merceği ışığı kırarak retina üzerine odaklamasını sağlar.
• Retina üzerindeki fotoreseptörler ışığı elektrik akımına dönüşmüştür.Elektirik akımı, optik sinirden geçerek beyne ulaşır.
• Beyin bu sinyalleri işleyerek görüntü oluşturur.

Gözlerinizi bir dakika kapatarak yaşamaya çalışın gözün önemini anlarsınız. Gözlerimizin ana işlevlerinden bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz;

• Görmek; gözler ışığı beyne gönderilen elektirik sinyallerine dönüştürür, bu sinyallerde beyin tarafından görüntüye dönüştürülür.
• Göz Kırpmak; gözlerimizi her kırptığımızda göz yaşı bezlerinden tuzlu bir sıvı salgılanır, bu sıvı gözün yüzeyini temizleme ve gözleri nemli ve temiz tutma özelliğine sahiptir. üst göz kapağındaki kaslar göz kırpma hareketini kontrol eder.
• Ağlamak; protein,su, ve yağ içeren göz yaşı gözün üst dış kısmında bulunan bezler tarafından salgılanır. Reflex olarak salgılanan gözyaşı, gözleri duman , toz ve rüzgar gibi etmenlerden korur. Duygusal yaşlar mutluluğun veya hüznün göstergesidir. Hüngür hüngür ağlamanın vücuttaki toksinleride atmaya yardımcı olduğu varsayımlarda mevcuttur.
• Koruma; gözler dış darbelerden korunması için kafatasının içindeki iki çukura yerleşmiş durumdadır. kirpikler ve göz kapağıda gözleri tozdan ve kirden korur. gözlerin üzerinde bulunan kaşlar ise terin gözlere ulaşmasını engeller. 

Bu önemli organımızın çocuklarda altı ayda bir, erişkinlerde senede bir muayenesi son derecede önemlidir. 

Saygılarımla, 

Uz.Dr M.Akif ÖZSOY 

Deprem Fobisi ya da Seismofobi deprem ya da deprem ile ilişkili sallantı, elektrik kesintisi, duvarların ya da nesnelerin üzerine yıkılması gibi durumlara yönelik duyulan yoğun korkudur. Kişinin kendi deprem deneyimi sonrasında oluşabileceği gibi, sekonder yani başkalarının deneyimlediği depreme, deprem ile ilgili görsellere ya da hikayelere maruz kalma neticesinde de gelişebilir. 

Gerçekleşmiş bir deprem deneyiminden sonra geliştiği durumlarda, olay öncesi yaşananlar depremin gerçekleşmesiyle ilişkilendirilebilir. Örnek olarak, bir kişinin elini yüzünü yıkayıp dişlerini fırçaladıktan sonra yatağa gittiği sırada deprem olduğunu düşünelim. Böyle bir durumda kişi uyumadan önce el yüz yıkama, diş fırçalamadan kaçınabilir ya da el yüz yıkama ve diş fırçalama dahi onun için kaygı verici eylemler haline gelebilir.  

Bir takım faktörler kişileri deprem fobisine daha yatkın hale getirir. Bunlar şu şekilde sıralanabilir:

• Deprem bölgesinde yaşıyor olma
• Nevrotik, kaygılı bir mizaca sahip olma
• Kontrol ihtiyacının yüksek olması

Deprem fobisi olan kişilerde:

• Depremi düşündüğünde yoğun korku hissi
• Saklanma isteği
• Kapalı bir alandaysa kendini dışarı atma isteği
• Nefes hızında artış 
• Baş dönmesi
• Mide bulantısı
• Terleme
• Kapalı alanlardan kaçınma
• Yüksek binalara girmekten ya da etrafında olmaktan kaçınma
• Deprem ihtimaline karşı üst düzey önlemler alma çabası

gibi durumlar görülebilir. Bu durum kişilerin okul ya da iş devamlılığını, kişilerarası ilişkilerini etkileyerek yaşamlarını oldukça zorlaştırmaktadır. 

Psikoterapi desteği ve gerekli durumlarda ilaç tedavisi deprem fobisinden muzdarip kişiler için iyileştirici olmaktadır. Bunun yanında kişilere deprem ile ilgili eğitim verilmesi,  depremle ilgili hazırlıkların tam olması kişinin daha güvende hissetmesin sağlayabilir. Nefes egzersizleri ve meditasyon da kaygıyı azaltıcı yönü ile stres düzeyini azaltılmasında destekleyicidir. 

Andropoz ve prostat hastalıkları arasında bir ilişki var mıdır?

Her iki durumda yaşlanma ana etken. Yaşlanan erkeğin dönüşen hormon dengesi prostatın büyümesine yol açıyor. Bazı erkeklerde prostat kanserleşiyor. Diğerlerinde ise büyüyen prostat idrar yolunu tıkayıp idrar şikayetlerine yol açıyor. Bu iki durumu birlikte değerlendirmek gerekir. Çoğunlukla prostat hastalığı tedavi edilirken andropoz bulguları göz ardı ediliyor. Oya bu iç içe geçmiş iki durum birlikte değerlendirilmelidir.

Andropozu nasıl tarif edersiniz ?

Andropoz; yaşlanma ve serum testosteron (T) düzeyinde azalma ile birlikte oluşan bir dizi semptomun eşlik ettiği biyokimyasal bir sendromdur. Andropozun; erkek menapozu, erkek klimakteri, yaşlanan adamda androjen yetmezliği, yaşlanan adamda parsiyel androjen yetmezliği gibi çok sayıda eşanlamlı adları bulunmaktadır. Andropoz erkeğin yaşam kalitesini etkilemesinin yanısıra, çok sayıda organ sisteminde de (Kas, kemik, bilinç ve glisemik kontrol) zararlı etkilere yol açmaktadır. Testosteron üretimi yaşlanan adamda giderek azalır. Andropozun belirtileri nelerdir?

Erkek T düzeyi 30 yaşından itibaren dekat (her 10 yılda 1) başına % 10 azalır. Elli yaşın üzerini aşan erkek T düzeyinin %25’ini kaybetmiştir. Yetmiş yaşından sonra ise % 50 oranında kayıp vardır.

Yaşam kalitesini nasıl etkiler?

Erkeğin kendini eskisi gibi enerjik hissetmemesi, entellektüel aktivitede azalma, kas kitlesi ve direncinde azalma, cinsel isteksizlik, erektil disfonksiyon, göbek çevresinde yağlanma artışı, kemik mineral dansitesinde azalma, uyku bozuklukları, vücut kıllanmasında azalma, cilt değişiklikleri, depresif ruh hali, glisemik kontrolde azalma, insülin direncinde artış ve metabolik sendrom riskinde artış yaşam kalitesini etkileyen belirtilerden başlıcalarıdır.

Androjen hormonunun cinsellikteki rolü nedir?

Genel olarak T hormonun cinsellikte yeri penil dokudan çok cinsel istek (libido) üzerinedir. Cinsellikle ile ilgili ana bulgu libido kaybıdır. Bunun dışında dolaylı olarak ereksiyon kaybına da yol açar. Genel olarak kabul edilen düşük T düzeyi <200ng/dl dir. Bu düzeyde T ve semptomların varlığı tanı için yeterlidir. Prostat kanseri T replasmanı için bir kontrendikasyon oluşturmamak ile birlikte replasman öncesi sonrasında rektal muayene ve PSA takibi esastır.

Andropoz tedavisinde hangi ilaçlar kullanılır?

Andropoz tedavisinde amaç düşük T’u yerine koymaktır. Replasman ağızdan, kas içine, cilt altına yolla yapılabilir. Seçim hasta ve hekim tercihine göre belirlenebilir. Kısa etkili cilt üzerine sürülen form T’nun sirkadien ritmini yakaladığı için tercih edilmelidir. Günümüzde en çok kabul gören yöntem cilt üzerine sürülen (jel, flaster) formlardır. Erkekte meme kanseri varlığında bu tedaviden kaçınılmalıdır.

İlaçların başarı tedavideki oranları nedir?

Uygun tanı ve T replasmanı ile birlikte yaşam kalitesinde artış, cinsel hayatın restorasyonu, bilişsel fonksiyonlarda düzelme, genel olarak iyi olma hali , glisemik kontrolde düzelme, kardiyovasküler riskte azalma gerçekleşmesi beklenmektedir.

Erkekte fazla testosteronun faydası olur mu?

Hayır, tersine zararı olabilir. Replasman sadece hormon düzeyi düşük olana erkeklere yapılmalıdır.

Cinsellik ömür boyu süren doğal bir içgüdüdür. Yaşlanma ile cinsellik sona ermez. Ortalam yaşam sürelerinin arttığı günümüz koşullarında uygun destekle sağlıklı yaşlılık ve cinsellik yaşamak mümkündür.

Prof. Dr. Serkan DEVECİ